Sahabeler

Zübeyr b. el-Avvam R.A Kimdir

Zübeyr b. el-Avvam R.A Kimdir

Zübeyr b. el-Avvam R.A Kimdir

İsmi ve nesebi; ez-Zübeyr b. el-Avvam b. Huveylid b. Esed b. Abdiluzza b. Kusayy b. Kilab el-Kuraşi el-Esedi. Künyesi; Ebu Abdillah’tır. Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in havarisi ve halasının oğludur.

Annesi; Safîye bintu Abdilmuttalib’dir. Cennetle müjdelenen on kişiden biridir. Annesi onu, kardeşi Zübeyr b. Abdilmuttalib’in künyesi olan “Ebu’t-Tahir” diye künyelemişti. Kendisi de oğlunun adıyla “Ebu Abdillah” diye künye kullanırdı. Daha çok bu künyesi kullanılır olmuştur. On iki yaşında iken Müslüman oldu. Sekiz yaşında Müslüman olduğu da söylenmiştir.

Zübeyr b. el-Avvam Kimdir

zübeyr r.a kimdir ve hayatı
Zübeyr b. el-Avvam

Leys, Ebu’l-Esved’den rivayet ediyor: “Zübeyr’in amcası onu bir hasıra sarmıştı ve onu tekrar küfre döndürmek için duman ile işkence ediyordu. O ise: “Asla küfre dönmem” diyordu.”

Zübeyr b. Bekkar, Kitabu’n-Neseb’de; amcası Mus’ab’dan, o da Abdullah b. Mus’ab’dan şöyle rivayet etmiştir: “el-Avvam öldüğü zaman Nevfel b. Huveylid kardeşinin oğlu olan Zübeyr’in bakımını üstlendi. Safiyye onu küçükken döver ve bu konuda aşırı davranırdı. Nevfel onu kınayarak şöyle dedi: “Sen bu çocuğu neden böyle, sanki nefret eder gibi dövüyorsun?” bunun üzerine Safiyye şu recezi söyledi: Onu sevmediğimi söyleyen yalan söylemiştir, Benim onu dövmem, ancak akıllanması içindir, Böylece orduları yenecek, ganimetlerle dönecektir. Malından onu alıkoyacak kimse olmasın. Evindeki hurmalardan ve tanelerden yesin.

Bu şiirden sonra Nevfel: “Ey Haşimoğulları! Benim adıma onu kınayacak yok mu?” dedi.

Zübeyr iki hicrete de katılmıştır. Urve şöyle demiştir: “Zübeyr bineğe bindiği zaman ayağı yere değecek kadar uzun boylu idi.” Bunu Zübeyr b. Bekkar rivayet etmiştir.

Osman b. Affan radıyallahu anh, kendisine “Zübeyr’i senden sonra halife olarak belirle” denildiği zaman şöyle cevap vermiştir: “Muhakkak ki o en hayırlılarından ve Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in en sevdiği kimselerdendir.” Bunu Ahmed ve Buhari rivayet etmişlerdir.

Zübeyr b. Bekkar’ın rivayetine göre bu sırada Hassan b. Sabit de şu şiiri söylemiştir:
Peygamberin yolu üzerinde durmuştur.
Fiil ve sözlerinde adaletiyle Onun havarisi olmuştur.
Bu şiirin son beyitleri şu şekildedir:
Aralarında onun gibisi olmadığı gibi, ondan önce de yoktu.
Zaman sürdükçe de benzeri gelmeyecektir.

Zübeyr b. Bekkar, Abdullah b. Zübeyr’den rivayet ediyor: “Zübeyr’e Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’den neden az sayıda hadis rivayet ettiğini sordum. Şöyle cevap verdi: “Bildiğin gibi benimle onun arasında akrabalık bağı var. Lakin ben onun şöyle buyurduğunu işittim: “Kim benim adıma söylemediğim bir şeyi söylerse ateşte oturacağı yeri hazırlasın.”114

Kılıcını Allah için İlk Çeken Zübeyr R.A

İbn Sad, Urve ve Said b. el-Museyyeb’den rivayet ediyor: “Kılıcını Allah için ilk çeken kimse Zübeyr’dir. Şeytan bir nefha üfleyerek: “Allah’ın Resûlü yakalandı!” lafını çıkardı. Bunun üzerine Zübeyr kılıcını çekip dışarıya çıktı. Ardından yolda Mekke’nin yukarı tarafında Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem’le karşılaştı.” Zübeyr b. Bekkar bunu iki ayrı yoldan rivayet etmiştir.115 İbnu’l Müseyyeb’in rivayetinde.

“Allah Resûlü öldürüldü” denildi. Bunun üzerine Zübeyr kılıcını sıyırarak çıktı” ifadesi vardır.

İbn Sad116, sahih isnad ile Urve’den rivayet ediyor: “Zübeyr Bedir gününde sarı bir sarık sarmıştı. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem: “Muhakkak ki melekler Zübeyr’in görünüşünde indiler” buyurdu. Taberani bunun benzerini; Ebu’l-Melih’ten, o da babası yoluyla rivayet etmiştir.

Urve’nin İbnu’z-Zubeyr’den rivayetinde şöyle demiştir: “Zübeyr bana dedi ki: “Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem bana: “Babam ve annem sana feda olsun” dedi.”117

Urve’den: “Zübeyr’de üç kılıç darbesi izi vardı. Ben parmağımı bu yaraların içine sokardım. İkisi Bedir’de, diğeri de Yermük Savaşında olmuştu.”118

Buhari’nin rivayetine göre Aişe radıyallahu anha, kız kardeşinin oğlu Urve Bin Zübeyr’e şöyle demiştir; “Babaların; “Kendilerine yara isabet ettikten sonra bile Allah ve Rasulüne icabet ettiler.” (Âli-lmran 174) diye bahsi geçenlerdendir.”119 Bu sözüyle Ebu Bekir ile Zübeyr’i kastediyordu.

Peygamber Efendimizin Havarisi Zübeyr

Yine Cabir radıyallahu anh’m şöyle dediğini rivayet etmiştir: Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Kurayza günü bana: “Kavmin haberini bana kim getirecek?” dedi. Zübeyr bu görevi üstlendi. Bunun üzerine Peygamberimiz: “Her peygamberin bir havarisi vardır. Benim havarim de Zübeyr’dir” buyurdu.120

Ahmed b. Hanbel, şöyle rivayet etmiştir: “Ali radıyallahu anh’e: “Zübeyr kapıda öldürüldü” denildi. Bunun üzerine:
“Safiyye’nin oğlunu öldüren cehenneme girecektir. Ben Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in şöyle buyurduğunu işittim: “Her peygamberin bir havarisi vardır. Benim de havarim Zübeyr’dir.”121 Bu hadisi İbn Adiy Ebu Musa el-Eşari’den de rivayet etmiştir.

Ebu Ya’la rivayet ediyor: “İbn Ömer radıyallahu anhuma birisinin: “Ben havarinin oğluyum” dediğini işitti. Bunun üzerine ona dedi ki: “Eğer Zübeyr’in çocuklarından isen öylesin, değilsen hayır!”

Yakub b. Süfyan, Mutî b. el-Esved’den: Ömer radıyallahu anh; “Zübeyr, dinin direklerinden biridir” demiştir.”

El-Humeydî, en-Nevadir adlı eserinde rivayet ediyor: Osman, Mikdad, İbn Mesud, İbn Avf ve başkaları Zübeyr’e vasiyet etmişlerdi. Onların mallarım muhafaza eder ve onların çocuklarına malından infak ederdi. Zübeyr b. Bekkar’ın rivayetinde Mutî b. el-Esved ve Ebu’l-As b. el-Rabî’nin de isimleri geçmiştir.

Yakub b. Süfyan şöyle rivayet etmiştir: “Zübeyr’in kendisine haraç veren bin kölesi vardı. O ise bunlardan hiçbirini evine götürmez, hepsini tasadduk ederdi.”

Borcuna sadık oluşu ve kalan mirasındaki berekete dair kıssa Sahih-i Buhari’de Kitab-ul Humus bölümünde uzunca zikredilmiştir.

Hz. Ali ile Birbirlerine Karşı Vefaları

Zübeyr radıyallahu anh Ali radıyallahu anh’m hatırlatması üzerine Cemel Savaşından döndüğü sırada öldürülmüştür. Ebu Ya’la Ebu Cirv el-Mazinî yoluyla şöyle rivayet etmiştir: Cemel gününde Zübeyr ile Ali’nin birbirlerine karşı vefasına şahit oldum.

Ali radıyallahu anh dedi ki: “Allah için söyle, Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in şu sözünü işitmedin mi?; “Sen Ali ile savaşacaksın ve sen ona zulmetmiş olacaksın” Zübeyr: “Evet. Ancak şimdi hatırladım” dedi ve geri döndü.”

İbn Sad, sahih isnad ile İbn Abbas radıyallahu anhuma’dan rivayet ediyor: O, Cemel günü Zübeyr’e şöyle dedi: Abdulmuttalib’in oğluyla mı savaşmaya gidiyorsun? ”Zübeyr geri döndü ve yolda İbn Cürmüz ile karşılaşarak onun tarafından öldürüldü. Bunun üzerine İbn Abbas radıyallahu anhuma Ali radıyallahu anh’e gidip şöyle dedi: “Safiyye’nin oğlunun katili nereye girdi?” Ali radıyallahu anh de: “Cehenneme” dedi.

Zübeyr radıyallahu anh 36 yılının Cemadiyelûlâ ayında 66 veya 67 yaşında iken öldürülmüştür. Onu öldüren şahıs Temim oğullarından Amr b. Cürmüz denilen biridir. Hıyanetle öldürüldüğü yerin adı Vadi’s-Siba (Kurt vadisi) idi. Bunu Halife b. Hayyat ve başkaları rivayet etmiştir.

Yakub b. Süfyan Tarih’inde, Husayn b. Amr b. Ce’van tariki ile onun şöyle dediğini rivayet ediyor: “Karşılaştıkları zaman Ka’b b. Sevr yanında mushaf ile kalktı, öldürülünceye kadar Allah ve İslam adına onları uyardı. İki grup karşılaşınca ilk öldürülen Talha radıyallahu anh oldu. Zübeyr onun atına atladı ve geri döndü. Bu, el-Ahnefe ulaşınca şöyle dedi:

“Müslümanları birbirine saldırttı, birbirlerinin kaşının ortasına kılıçla vurmaya başladıklarında kaçıp çocuklarının yanına gitmek istiyor” Onların bu konuşmasını Amr b. Curmuz adında biri duydu. Hemen arkalarına düşüp Zübeyr’in arkasına dolaştı. Fudale b. Habis ve Nüfey de ona yardım ettiler ve onu öldürdüler.”122

Kaynaklar :

  • 114 Buhari (106) Ahmed (1428)
  • 115 Hakim (5551/1149)
  • 116 İbn Sad Tabakat (2/1)
  • 117 Buhari (3720) Müslim (6195) İbn Mace (122)
  • 118 Buhari (3973)
  • 119 Buhari(4077) Müslim(6199)
  • 120 Buhari (4113)
  • 121 Müslim (6193)
  • 122 Kenzu’l-Ummal (31688)

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu