Hadis-i Şerifler

Tirmizi es Sünen Adlı Eseri

Tirmizi es Sünen Adlı Eseri Tirmizi Ebû Îsâ künyesiyle meşhur olan Muhammed b. Îsâ et-Tirmizî, 209/827 yılında bugünkü Özbekistan topraklarında bulunan Tirmiz’de doğmuştur. Yirmi yaşını geçtikten sonra ilim tahsili için yola çıkmış ve Arabistan, Mezopotamya, İran ve Horasan gibi çeşitli ilim merkezlerine seyahatler yapmış, Buhârî, Müslim ve Ebû Dâvûd gibi hadisçiler başta olmak üzere, devrin ileri gelen ilim adamlarından hadis almıştır. Ömrünün sonuna doğru gözlerini kaybeden Tirmizî, 279/892 tarihinde Tirmiz’de vefat etmiştir.127

Tirmizi es Sünen Adlı Eseri

es-sünen adlı eseri
Tirmizi es Sünen Adlı Eseri

Sünenü’t-Tirmiẕî, Câmiʿu’t-Tirmiẕî, Ṣaḥîḥu’t-Tirmiẕî, el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ, el-Müsnedü’ṣ-ṣaḥîḥ, el-Câmiʿu’l-kebîr gibi değişik adlarla kaynaklara geçmiş olan eser daha çok Sünenü’t-Tirmiẕî adıyla meşhur olmuştur. Sadece ahkâm hadislerini değil câmi‘lerde bulunan diğer konulara dair hadisleri de ihtiva ettiği için el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ veya el-Câmiʿu’t-Tirmiẕî ismi de yaygın olarak kullanılmaktadır. Tirmizî’nin 270 (883) yılında tamamladığı esere “sahih” denilmesinin sebebi, Kütüb-i Sitte’ye eṣ-Ṣıḥâḥu’s-sitte denildiği gibi, eserin ihtiva ettiği hadislerin büyük kısmının sahih nitelikli olmasıdır. Ṣaḥîḥu’t-Tirmiẕî ve el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ adlarını, hadis kitapları hakkında yeterli bilgisi bulunmayanları kitaptaki bütün hadislerin sahih olduğu şeklinde yanlış bir anlayışa sevkedebileceği için sakıncalı görenler de vardır (bk. Nûreddin Itr, s. 45).

Tirmizi es Sünen Adlı Eseri

Tirmizî’nin fıkıh bâblarına göre tasnif ettiği es-Sünen’i, Buhârî ve Müslim’de olduğu gibi Câmi’ türü eserlerde bulunan değişik konulardaki bâbları da ihtiva ettiği için el-Câmiu’s-sahîh adıyla da şöhret kazanmıştır. Ayrıca Sünenü’t-Tirmizî, Câmiu’t-Tirmizî, Sahîhu’t-Tirmizî, el-Müsnedü’s-Sahîh ve elCâmiu’l-Kebîr gibi değişik adlarla da anılan eser, 51 kitab, 2496 bâb ve 3956 hadisten oluşmaktadır.

Bazılarına göre Sahîh veya Câmi’ ismi onun muhtevasına daha uygundur. Zira bu eser, İslâm fıkhı ile ilgili hadislerden başka, diğer mevzulara ait hadisleri de ihtiva eder. Ancak V. yüzyıldan sonra rağbet kazanarak Kütüb-i Sitte arasındaki yerini alabilen eserin, Kütüb-i Sitte’nin üçüncü veya dördüncü kitabı olduğunda ihtilâf edilmiştir.128 Tirmizî’nin es-Sünen’i ile ilgili olarak öne çıkan bazı hususiyetleri vardır. O, bâb başlığı altında bir veya birkaç hadisi verdikten sonra, sırasıyla şu işlemleri yapar:

a) Hadisin sıhhat durumunu (hasen, sahîh, zayıf, garîb olduğunu) açıklar.
b) Râvilerin güvenilirlik ve yeterlilik durumunu, varsa seneddeki illeti beyan eder.
c) Hadisin —varsa— diğer tariklerini verir.
d) Konuyla ilgili, diğer sahâbîlerden yapılmış rivayetler varsa, onlara da “ve fi’l-bâbi an fülânin ve fülânin…” diyerek, sahâbî isimlerini vermek suretiyle işaret eder.
e) Konuyla ilgili çeşitli âlimlerin görüşlerini, ilgili hadisle nasıl delil getirdiklerini, ulemâ arasında ittifak mı, ihtilâf mı bulunduğunu bildirir, icmâ varsa, mutlaka işaret eder. Bazen de uygulamanın hangi yönde olduğunu gösterir. Konuya ait birbiriyle çelişen hadisleri zikreder.129

Eserin sonunda yer alan Kitâbü’l-İlel, sadece Tirmizî’nin kitabında bulunan bir bölümdür. O, burada eserine aldığı hadislerin kısa bir değerlendirmesini yapmış, yararlandığı kaynaklardan söz etmiş, kısmen ricâl değerlendirmesi ile hadislerin lafız ya da mânâ ile rivayet edilmesi gibi konular üzerinde durmuştur. Tirmizî’nin es-Sünen-i, hadis usulü veya mustalahu’l-hadîs’in henüz bir müstakil bilgi dalı haline gelmediği bir dönemde usule ait bazı ıstılahların hadislere uygulanması, bir başka ifade ile usul ile fürûun birleştirilmesi açısından önem arz etmektedir.130

Kaynaklar :

127 Bkz. Zehebî, Tezkiratü’l-huffâz, II. 633 vd.
128 Bkz. Çakan, İ. Lütfi, “el-Câmiu’s-Sahîh”, DİA, VII.
129-130; aynı müellif, Hadis Edebiyatı, s. 69-71.
129 Makdisî, Şurûtu’l-eimme, 21.
130 Bkz. Çakan, İ. Lütfi, a.g.m., DİA, VII, 129-130; Hadis Edebiyatı, s. 69-71.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu