Diğer

Allah’ın Zati Sıfatları

Allah’ın Zati Sıfatları Allah Teâlâ’nın pek çok sıfatı vardır. Bu sıfatlardan bazılarını alimlerimiz sınıflandırmış ve açıklamışlardır. Bunlara zati ve subuti sıfatlar denir.

Göklerin ve yerin hükümranlığı yalnızca O’nundur. Diriltir, öldürür. O, her şeye hakkıyla gücü yetendir.(Hadid/3)

O, vardır.(Vücut)

Onun varlığının başlangıcı yoktur.(Kıdem)

Onun varlığının sonu yoktur.(Beka)

Ol birdir ve tektir.(Vahdaniyet)

Ol yarattıklarına benzemez.(Muhalefetün lil-Havadis)

Onun varlığı kendindendir.(Kıyam Binefsihi)

Allah Zati Sıfatları

Peygamber Efendimiz şöyle anlatıyor:
“Allah Teâlâ buyurur ki; Kulum beni nasıl düşünüyorsa ben öyleyim. Kulum beni anarken ben onunla beraberim. O beni tek başına iken anarsa ben de onu kendim anarım. Kulum beni bir topluluk içinde anarsa ben de onu daha hayırlı bir topluluk içinde anarım. O bana bir karış yaklaşırsa ben ona bir arşın yaklaşırım. O bana bir arşın yaklaşırsa ben ona bir kulaç yaklaşırım. Kulum bana yürüyerek gelirse ben de ona koşarak varırım.”172

Rabbimizin bütün sıfat ve isimleri her bir varlıkta tecelli eder. İnsanın yüzünde, kuşun kanadında, üzümün çekirdeğinde buğdayın başağında… Yeter ki insan, görmek için baksın, anlamak için kulak versin… Allah Teâlâ, Rum suresinin 50. ayetinde bize şu tavsiyede bulunur: “İşte bak, Allah’ın rahmetinin eserlerine! Ölmüş toprağa nasıl hayat veriyor! İşte bunları yapan kim ise, ölüleri de O diriltecektir. O, her şeye hakkıyla kadirdir.”

Allah Teâlâ’nın pek çok sıfatı vardır. Bu sıfatlardan bazılarını alimlerimiz sınıflandırmış ve açıklamışlardır. Bunlara zati sıfatlar ve subuti sıfatlar denir. Allah’ın sıfatlarının neler olduğunu Kur’an ve Sünnetten öğreniriz. Örneğin İhlas suresini okuduğumuzda Allah’ı kendisine yakışan özelliklerle tanımış oluruz. Peygamberimizin yukarıda bir örneğini verdiğimiz hadislerinden de onu tanırız.

Allah’ın Zati Sıfatları Sadece Allaha Aittir

Allah’ın bazı zati sıfatları vardır ki bunlar sadece Allah Teâlâ’ya aittir. Bu sıfatlar diğer varlıklarda bulunmaz. Örneğin Beka sıfatı, Allah’ın ebedi, sonsuz olması demektir. Allah’ın dışında hiçbir varlık sonsuz değildir. “Göklerde ve yerde var olan her şey yok olup gitmeye mahkumdur.”173

Vücut

Bizim inancımıza göre bütün bu kainatı yaratan ve düzenleyen bir Allah vardır (Vücut). Onun varlığı, her şeyden daha açık ve belirgindir. Allah olmasaydı hiç bir şey var olmazdı. Kâinatın varlığı onun varlığının en büyük delilidir.

Bu hususta Kur’an’da şöyle buyrulur: “Gece, gündüz, güneş ve ay Allah’ın varlığının delillerindendir. Güneşe ve aya secde etmeyin. Eğer gerçekten Allah’a kulluk ediyorsanız, onları yaratan Allah’a secde edin. Allah’ın kudretini gösteren işaretlerden biri de şudur: Sen yeryüzünü kurumuş görürsün. Fakat üzerine yağmuru indirdiğimiz zaman, harekete geçer ve kabarır (canlanır ve yeşerir). Yeryüzüne hayat veren, elbette ölüleri de diriltendir. Çünkü O, her şeye kadîrdir.”174

Vacibu’l Vücud

Allah’ın varlığı, başka bir varlığa bağlı değildir. Bütün varlıklar var olabilmek için bir yaratıcıya muhtaçtır. Ancak Allah Teâlâ, var olmak için hiçbir şeye muhtaç değildir Onun var oluşu, kendi zatındandır. Bu nedenle Allah’a varlığı zorunlu Olan anlamında (Vacibu’l Vücud) denir.

Yaratılan her şey sonradan var olmuştur. Her şeyin yaratıcısı olan Allah’ın varlığının ise bir başlangıcı yoktur (Kıdem). Yani, Yüce Allah sonradan var olmuş değildir. Onun evveli, başlangıcı yoktur. “Başlangıcı ve sonu olmayan yalnızca Allah’tır…”175 Allah için bir başlangıç düşünülemez. Geçmişe doğru ne kadar gidilirse gidilsin, Allah’ın var olmadığı bir zaman ve mekan düşünülemez. Çünkü bir yaratıcı olmadan zaman ve mekan da var olamaz. Zaman ve mekanı yaratan ise Yüce Allah’tır.

Beka

Allah’ın varlığının bir sonu yoktur (Beka). Çünkü Allah Teâlâ ebedidir. Allah’tan başka bütün varlık alemi ise fani sonludur. Yaratılmış olan varlıklar zamanla yaşlanır ve ölürler. Halbuki yaşlanma, zayıflık ve ölüm Allah için düşünülemez. “Her şey fanidir yok olucudur. Celal ve ikram sahibi olan Rabbimin zatı bakidir, ebedidir. “176

Vahdaniyet

İslam itikadı, Allah’ın bir ve tek olduğu esasına dayanır (Vahdaniyet). Allah; zatında, sıfatlarında ve fiillerinde eşi, dengi ve benzeri olmayandır. Allah’ın dışındaki varlıklar mutlaka birbirlerine benzerler. Örneğin, canlıların doğum, beslenme ve ölüm gibi ortak özellikleri vardır. Allah Teâlâ’nın ise eşi, ortağı ve benzeri yoktur.

Yüce Allah her türlü eksiklik ve noksanlıktan uzaktır. Bu nedenle hiçbir şeye muhtaç değildir. Allah’ın yanında başka ilahlara da inanmak ona karşı yapılmış en büyük saygısızlıktır. Çünkü onun yanında başka bir varlığa da inanmak, Allah’ın her şeye gücünün yetmeyeceğini, eksik ve noksan sıfatlarının olduğunu kabullenmektir. Bu yüzden Allah, şirki asla affetmez.

Birden fazla ilahın varlığına inanmak insan aklına da ters düşen yaklaşımdır. Çünkü aynı anda her şeye söz geçiren iki varlığın olması düşünülemez. Bunun tutarsız ve çelişkili bir inanış olduğu Kur’an’da şöyle açıklanır “Onunla beraber hiçbir ilah yoktur. Öyle olsaydı her ilah, kendi yarattığını korur ve onlardan biri diğerine üstün gelmeye çalışırdı.”177 “Eğer yerde ve gökte Allah’tan başka ilahlar olsaydı yerin ve göğün düzeni altüst olurdu.”178

Muhalefetün lil-Havadis

Allah, yaratılmış olan hiçbir şeye benzemez (Muhalefetün lil-Havadis). Sınırlı olan aklımızla Allah’ı nasıl düşünürsek düşünelim, hayalimizde nasıl canlandırırsak canlandıralım, O bizim düşündüklerimizin de üzerindedir. Hayalimizden geçirdiğimiz bütün varlıklar, sonradan var olan ve sonunda yok olmaya mahkum olan varlıklardır. Allah, diğer varlıklarda bulunan doğmak, hastalanmak, acıkmak, susamak, yorulmak, uyumak ve yaşlanmak gibi yaratılmışlara ait özelliklerden uzaktır. Çünkü “Onun benzeri bir şey yoktur. O, her şeyi işitici ve görücüdür.”179

Kıyam Binefsihi

Allah var olabilmek için hiçbir varlığa muhtaç değildir (Kıyam Binefsihi). Onun varlığı ve varlığını devam ettirmesi kendi zatındandır. Allah, Sameddir, yani bütün varlıklar ona muhtaçtır, o ise hiç bir şeye muhtaç değildir. Allah yaratıcıdır, diğer varlıklar ise yaratılandır. Yaratıcı, yaratılana muhtaç olamaz. Fatır suresinin 15. ayetinde bu hakikat şöyle ilan edilir: “Ey insanlar! Siz, Allah’a muhtaçsınız. Allah ise hiçbir şeye muhtaç değildir. Ve övülmeye lâyık olandır.”

Sonuç olarak kendisine ibadet ettiğimiz Allah Teâlâ’yı doğru tanımamız, ve özelliklerini iyi bilmemiz isim gerekir. Zira Allah’ı tanımak imanımızı ona olan muhabbetimizi pekiştirir, ve saygımızı artırır. Böylece kulluk bilincimiz güçlenir ve ibadetlerimizi hakkıyla yaparız.

Kaynaklar :

  • 172 Müslim, Zikir, 2.
  • 173 Rahman suresi, 26. ayet.
  • 174 Fussilet suresi, 37, 39. ayetler.
  • 175 Hadid suresi, 3.
  • 176 Rahman suresi, 27. ayet.
  • 177 Müminun suresi, 91. ayet.
  • 178 Enbiya suresi, 22. ayet.
  • 179 Şura suresi, 11. ayet.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

Başa dön tuşu