Hadis-i ŞeriflerSünnetleri

Abdest Almanın Sünnetleri ve Hakkındaki Hadis-i Şerifler

Abdest Almanın Sünnetleri

Abdest Almanın Sünnetleri

abdestin sünnetleri
Abdestin Sünnetleri

Hanefi fıkıh kitaplarında geçtiği üzere abdest almaya niyet ederek başlamak abdestin sünnetlerindendir. Zira amel ile adet arasını ayıran ve sevap almayı sağlayan en önemli husus niyettir.

  • Niyet diğer üç mezhebe göre vaciptir. Tüm mezhepler Hazret-i Ömer’den (Radıyallahu anh) nakledilen şu hadis-i şerifi delil getirmişlerdir:

“Ameller niyete göredir. Kimin hicreti Allah’a ve Rasulü’ne ise, işte onun hicreti gerçekten Allah’a ve Rasulüne’dir. Kimin de hicreti kendisinden nasipleneceği dünya (nimeti) ya da evleneceği bir kadına ise, O kişinin hicretide hicret ettiği şeyedir.”(el-Buhari, en-Niyyetü fi’l-iman, 22, no:6311)

  • Abdeste besmele ile başlamak sünnettir.

Ebu Hüreyre’den (Radıyallahu anh) Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem)in şöyle buyurduğu rivayet edilmiştir: “Abdesti olmayanın namazı yoktur, Allah’ın adını zikretmeyenin de abdesti yoktur.” (Müsnedu Ahmed b. Hanbel, Müsnedu Ebî Hüreyre, no:9418)

Besmelenin yanı sıra “bismillahi’l-azîm”, “elhamdü lillâh alâ dîni’l-İslam” denilmesi de sünnet için yeterlidir. (Dureru ‘1-Hukkam) Bu, zikredilen hadisten de anlaşılmaktadır.

  • Abdestte yıkanılması farz olan yerlerin iki ve üçüncü defa yıkanmasının sünnet olduğunda ittifak edilmiştir.
  • Ayrıca ağza ve burna üçer defa su verip daha sonra sümkürmenin sünnet olduğunda da ittifak edilmiştir.
  • Abdest aldıktan sonra iki rekat abdest şükür namazı kılmak da sünnettir. Zikredilen son üç şeyin sünnet oluşu şu hadis-i şeriften anlaşılmaktadır:

Hazreti Osman’ın azatlısı Humran b. Eban’dan şöyle rivayet edilmiştir: Osman’ı (Radıyallâhu anh) abdest almak için su isterken görmüş ve su kabı gelince ondan dökerek ellerini üçer kere yıkamış, daha sonra sağ elini suya daldırıp üç kere ağzına, burnuna su verip sümkürmüş ve yüzünü yıkamıştır. Ellerini de dirseklere kadar üç kere yıkamıştır. Sonra başını mesh etmiş, daha sonra da her bir ayağını üçer kere yıkamış ve şöyle demiştir: Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve sellem)i benim şimdi aldığım bu abdest gibi abdest aldığını gördüm. Kim benim bu aldığım abdest gibi abdest
alır ve konuşmadan kalkıp iki rekat namaz kılarsa geçmiş günahları bağışlanır. (el-Buhârî, el-Mazmazatufi’1-vuzu:27, no:162

  • Oruçlu olmadığında istinşakı mübalağalı yapmak sünnettir.
  • Oruçlu olduğunda mideye su kaçırmayacak şekilde istinşakı mübalağalı yapmak sünnettir.
  • Parmakları hilallemek sünnettir.

İsmail b. Kesir ‘den şöyle dediği rivayet edilmiştir: Asım b. Lakit b. Sabira’nın şöyle dediğini işittim: “Ben “Ey Allah’ın peygamberi! Bana abdesti anlat” deyince Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: “Abdestini tam yap, parmak aralarını hilalle, oruçlu olmadıkça istinşakta mübalağa yap.” (Sünenu’t-Tirmizî, Babü Ma Cae fi Kerahiyyeti Mübalağati ‘l-İstinşak:69, no:788)

  • Mazmazayı farklı sularla yapmak sünnettir.
  • İstinşakı farklı sularla yapmak sünnettir.

Talha babasından, o da dedesinden şöyle dediğini rivayet etmiştir: “Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem) abdest almaktayken yanına girdim. Yüzünden ve sakalından ğöğsüne doğru su akıyordu. Onu gördüm mazmaza ile istinşakın arasını ayırıyordu.(Her birini ayrı su ile yapıyordu.)”(Senenü Ebi Davud, Babun fi’l-farkı beyne’l-mazmazati ve’l-istinşak:54, no:139)

  • Başın dörtte birini mesh etmek farzdır. Bunu bir kereden fazla yapmak mekruhtur. Bu yüzden yeniden su alıp üç kere mesh etmektense bir kere mesh etmek sünnete daha uygun olanıdır. Ebu Dâvud, sünenin’de bu hususta şöyle demiştir: Hazreti Osman’dan abdestin alınışına dair rivayet edilen sahih hadislerin tamamı başın meshinin bir defa olduğuna delalet ediyor. Zira yıkanılacak yerleri “üçer kere” şeklinde nakledip, başın meshi için adet zikretmemişlerdir.
  • Başın tamamının mesh edilmesi sünnettir.

Amr b. Yahya, babasından rivayet etmiştir ki o, Amr’ın dedesi Abdullah b. Zeyd’e “Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem)in nasıl abdest aldığını bana gösterebilir misin?” diye sormuş, Abdullah b, Zeyd: “Evet” dedi ve abdest için su istedi.

Su gelince sağ eline üç defa su döktü. Sonra yüzünü üç defa yıkadı. Sonra ellerini ikişer kere dirseklere kadar yıkadı. Sonra iki eliyle başını mesh etti; ellerini başının arkasından önüne ve önünden arkasına doğru götürdü.

Bunu başının önünden başlayarak yaptı, ellerini ensesine kadar getirdi. Sonra ellerini başladığı yere doğru götürdü. Sonra ayaklarını yıkadı ve şöyle dedi: Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem)in böyle abdest aldığını gördüm. (Sahihu ibn Hibbân, Ziknı Vas Meshi’r-Re’si, no:1084)

  • Abdest alırken kulakların iç ve dışını mesh etmek sünnettir.

İbn Abbas’tan Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem)in başını ve kulaklarının iç ve dışını mesh ettiği rivayet edilmiştir. (Sünenu ‘t-Tirmizî, Babü meshi ‘l-uzuneyn zahirihima ve batınıhima:28, no:36)

  • Yeni su almayıp, başı mesh etmek için ellerin ıslatıldığı sudan arta kalanla yani başını mesh ederken kullanılmamış olan parmaklarla kulakları mesh etmek sünnettir.

Abdullah b. Zeyd (Radıyaııahu anlı) anlatıyor: Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: “Kulaklar baştandır.” (Sünenu ibn Mâce, Bab:El-üzünani mine ‘r-ra ‘si:53, no:443)

  • Abdestte boynu mesh etmek sünnettir.

Musa b. Talha’nın şöyle dediği rivayet edilmiştir : “Kim başıyla beraber ensesini de mesh ederse kıyamet gününde boynuna geçirilecek demir tasmadan korunmuş olur.” (Kasım b. Selam, et-Tuhur, Babil’-istianeti bil-esabîfi meshi ‘l-uzuneyn, no:368)

  • Abdest alırken favorilerle kulak arasını mesh etmek sünnettir.
  • Kulakları bir kere yıkamak/meshetmek, fazla yapmamak sünnet olandır.

Muavviz b. Afra’ın kızı er-Rubeyyî’den Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve sellem)i abdest alırken gördüğü ve şöyle dediği rivayet edilmiştir: “Başının tamamını arkaya ve öne doğru mesh etti (kaplama mesh yaptı). Yine favorilerle kulak arasını ve kulaklarını birer kere mesh etti.” (Sünenu ‘t-Tirmizî, Babü ma cae enne mesh’r-ra’si merretun:26, no:34)

  • Abdestte tertibe riayet etmek sünnettir.

Mücahit’ten Abdullah’ın şöyle dediği rivayet edilmiştir: “Ellerinden önce ayaklarınla başlamanda bir sakınca yoktur.” (Sünenu’d-Darakutni, Babu ma ruviye fi cevazi takdimi gasli’l-yedi’l yusra:1, no:296)

Abdestle ilgili Maide suresindeki ayet, zahiri itibarıyla tertibi ifade etmektedir. Yani önce yüz, sonra kollar, sonra başa mesh son olarak da ayakların yıkanmasını zikreder. Hanefi mezhebinin dışında başka mezhepler bunu yani tertibe riayet etmeyi vacip görürler. Hanefi mezhebi ayet-i kerimede cümleleri birbirine atfeden atıf harfi “vav”ın tertip ifade etmeyeceğini bilakis mutlak cem bildireceğini söyleyerek tertibe rivayet etmenin vacip değil sünnet olduğunu söylemiştir. Ayrıca buna delalet eden hadis-i şerifler vardır. Onlardan biri de zikrettiğimizdir.

  • Abdest uzuvlarını art arda yıkamak sünnettir.

Cabir’den Ömer İbnu’l-Hattab (Radıyallâhu anh)ın ona şöyle haber verdiği rivayet edilmiştir: “Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve sellem) namaz için abdest alan bir adamın ayağının üstünden tırnak kadar bir yeri yıkamadığını görünce şöyle buyurmuştu: “Dön, abdestini güzel al (tamamla), sonra namaz kıl.” (Ahmed b. Hanbeı, Müsned, Müsnedü Mer b. el Hattab, no:134)

Yani ayağındaki bir yeri yıkamayınca sadece o yeri yıkayarak abdestini tamamlayabilirdi. Fakat aradan zaman geçmiş olduğundan uzuvlarını art arda yıkama sünnetini terk etmiş olacaktı. Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve sellem) ona bu sünneti yerine getirmesi için yeniden güzelce sünnetlerine riayet edeceği bir abdest almasını söyledi. Bu da azaları biri kurumadan diğerini yıkamanın sünnet olduğunu gösterir.

  • Elleri bileklere kadar yıkayarak abdeste başlamak sünnettir.
  • Uykudan kalkıldığında elleri yıkamak sünnettir.

Ebu Hüreyre (Radıyallâhu anlı) Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem)in şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir: “Biriniz uykudan uyandığında elini üç defa yıkamadan kaba daldırmasın. Zira elinin nerede gecelediğini bilemez.” (Sahihu ibn Hibbân, Zikru’l-emri bi gasli’l-yedeyn li’l müsteykiz selasen, no:1062)

Hadis uykudan uyanan kişi hakkında olsa da fakihler, bu hükmün umum olup her abdestin öncesinde elleri bileklere kadar üç defa yıkamanın sünnet olduğunu söylemişlerdir.

  • Ayrıca bu ve aynı manada rivayet edilmiş diğer hadisler sebebiyle uykudan uyanan kişinin abdest almasının sünnet olduğu da söylenmiştir.
  • Abdestte elleri yıkarken altına su ulaşması için parmaktaki çok sıkı olmayan yüzüğü hareket ettirmek sünnettir.
  • Çok sıkı ise çıkartmak gerekir.

Ebu Rafi’nin şöyle dediği rivayet edilmiştir: “Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem) namaz için abdest alığında parmağındaki yüzüğü hareket ettirirdi.” (Sünenu ‘d-Dârakutnî, Babü sıfatı vuzu’i Rasulullah:1, no:311)

  • Her işe sağ taraftan başlamak sünnettir.
  • Abdestte çift olan uzuvları da sağdan yıkamaya başlamak sünnettir:

Hazreti Aişe (Radıyallâhu anh)dan şöyle dediği rivayet edilmiştir: “Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem) mümkün oldukça abdestinde, terliklerini giyerken, yürürken önce sağ tarafla başlamayı severdi.” (en-Nesâî, Babü bi eyyı’r-ricleyn yubdeu bi’l-gusli:90, no:112)

  • Abdest alırken sakalları hilallemek (parmakları sakal aralarına girdirmek) sünnettir.

Şakik b. Seleme’den şöyle dediği rivayet edilmiştir: “Osman (Radıyallâhu anh) abdest alırken gördüm sakallarını hilalledi ve: ‘Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem)in böyle abdest aldığını gördüm dedi.” (Sünenu ‘d-Dârimî, Babufi tahlili’l-lihye, no:731)

  • Abdest alırken parmak aralarını hilallemek de sünnettir.

Asım b. Lakit b. Sabire’den babasının şöyle dediği rivayet edilmiştir: Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: “Abdest aldığında parmaklarını hilalle.” (Sünenu ‘t-Tirmizî, Babım fi tahlili’l esabi:30, no:38)

  • Abdestte ayakları yıkamadan önce su serpiştirip sonra yıkamak sünnettir.
  • Önce sağ ayağa su serpiştirmek sünnettir.

Ebu’n-Nasr’dan şöyle rivayet edilmiştir: “Osman b. Affan abdest almak için su istedi. Yanında ez-Zübeyr, Talha, Ali ve Sa’d vardı. Sonra abdest almaya başladı onlarda bakıyorlardı. Yüzünü üç defa yıkadı. Sonra sağ eline üç defa su döktü. Sol elini de üç defa yıkadı. Başını mesh etti. Sağ ayağına su serpiştirip sonra onu üç defa yıkadı. Sonra sol ayağına su serpiştirip onu da üç defa yıkadı. Sonra orada bulunanlara şöyle dedi: Allah için soruyorum; Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem)in şu an benim aldığım bu abdest gibi abdest aldığını biliyor musunuz? Bunun üzerine orada bulunanlar ‘evet’ dediler.” (Müsnedu Ebî Yâ ‘lâ, Babü sıfatı Rasulullah (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem) no:633)

Hazreti Osman (Radıyallâhu anh) başka toplulukların farklı abdest aldıklarını öğrenince böyle yaptı.

  • Cenaze taşıyanın abdest alması sünnettir.

Osman (Radıyallâhu anh)dan şöyle dediği rivayet edilmiştir: “Cenaze taşıyan abdest alsın.” (Ebu Bekir İbn Ebî Şeybe, el-Musannef, Babü’l-vuzu ve’l-gusl, no:12001)

  • Abdesti olan kişinin her namaz vaktinde yeni bir abdest alması sünnettir.

Amr b. Âmir el-Ensarî (Radıyallâhu anlı) der ki: Enes b. Malik (Radıyaılâhu anh)l işittim, şöyle diyordu: “Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem) getirilen bir kap su ile abdest aldı. Amr: Enes’e dedim ki: ‘her namaz için abdest alıyor mu?’ O: ‘Evet’ dedi. ‘Peki ya siz?’ dedim. ‘Bir abdestle namazları kılıyoruz’ dedi. Daha sonra kendisine sorduğumda ‘abdest bozmadıkça (bir abdestle kılıyoruz)’ dedi.” (Ahmed b. Hanbel, Müsned, no:13734)

Ali el-Kâri, Fethu bâbi’l-İnâye9de bu manada varit olan hadisler sebebiyle her namaz vakti için abdest almaya dair fakihlerin farklı görüşler beyan ettiğini söylemiş, ardından her namaz vakti abdest almanın mendup olduğu görüşünün daha kuvvetli olduğunu bildirmiştir.

  • Yatmadan önce abdest almak sünnettir.
  • Sağ yanına yatmak sünnettir
  • Yatarken aşağıdaki gibi dua etmek sünnettir.
  • Daha sonra konuşmadan uyumak sünnettir.

Bera b. Azib (Radıyallâhu anh)den rivayete göre Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyuruyor: “Yatağına gireceğin zaman namaz abdesti gibi abdest al. Sonra sağına yat ve şöyle de: ‘Allahım! Sana teslim oldum. Yüzümü sana döndüm. İşlerimi sana havale ettim. Hem ümit ettim hem de korktum, ama her halde sana sığındım. Zira sığınacak başka kimse yok, senin hükmünden kaçış da yok ancak sana dönüş vardır. İndirdiğin kitaba ve gönderdiğin nebiye iman ettim.’ (Bunları yapar da) o gece ölürsen fıtrat üzere ölürsün. Bu duayı yaptıktan sonra (dünya kelamı)
konuşma. (el-Buhârî, Bab; Fazlu men bate ala ‘l-vuzu:4, no:247)

  • Abdest alırken misvak kullanmak abdestin sünnetlerindendir.
  • Yatsı namazını tehir etmek sünnettir.

Ebu Hüreyre’den Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem)in şöyle buyurduğu rivayet edilmiştir: “Ümmetime zor gelmeyecek olsaydı onlara abdest esnasında misvak kullanmayı, yatsıyı gecenin üçte birine veya yarısına geciktirmeyi emrederdim.” (Ahmed b. Hanbel, Müsned, no:7412)

Zor olduklarından vacip kılınmamaları, bunların yapılmalarının sünnet olduğunu gösterir. Başka hadislerde misvak kullanılarak kılınan namazın sevabının yetmiş kat olduğu rivayet edilmiştir:

Aişe (Radıyallâhu anh)den Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve sellem)in şöyle dediği rivayet edilmiştir: “Misvak kullanılmış olarak kılınan namaz, misvak kullanılmadan kılınan namazdan yetmiş kat daha üstündür.” (el-Beyhakî, şuabu ‘1-îmân, Fazıu’l-vuzu, no:2519)

  • Abdest esnasında misvak bulunmadığında dişleri parmaklarla ovalamak sünnettir.

Kesir b. Abdıllah b. Amr b. Avf el-Müzeni babasından, o da dedesinden Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem)in şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir: “Misvak olmadığında parmaklar misvak yerini tutar.” (Süleyman b. Ahmed et-Taberânî, el-Mucemu ‘I-Evsât, Behz, no:6437)

  • Dişleri enlemesine misvaklamak sünnettir.

Said b. el-Müseyyeb’den şöyle rivayet edilmiştir: “Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve sellem) dişlerini enlemesine misvaklardı.” (Süleyman b. Ahmed et-Taberânî, el-Mucemu ‘l-Kebîr, no:1229)

  • Abdest alırken yıkanılması gereken yerleri sınırından daha öteye kadar yıkamak sünnettir.

Nuaym b. Abdıllah’tan rivayet edilmiştir ki Ebu Hureyre’yi şöyle abdest alırken gördü; yüzünü ve ellerini nerdeyse omuzlarına kadar yıkadı. Sonra ayaklarını paçalarına kadar yıkadı. Sonra şöyle dedi: Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem)in şöyle dediğini işittim: “Kıyamet günü, abdestin eseri olarak ümmetim; alnı, elleri ve ayakları bem beyaz olarak gelecektir. Sizden kim beyazlığını uzatabilirse uzatsın.” (Müslim, İstihbabu itâleti’l-gurre ve’t-tahcil fi ‘l-vuzu:12, no:35)

  • Misvağı enine doğru kullanmak sünnettir.
  • Uykudan kalkıldığında misvak kullanmak sünnettir.

Huzeyfe (Radıyallâhu anh)den şöyle dediği rivayet edilmiştir: “Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem) teheccüt namazı kılmak için kalktığında misvakla enlemesine ağzını ovardı.” (Müslim, Bab: es-sivak:15, no:46)

  • Kadınların misvak kullanması sünnettir.
  • Ayrıca kullanmadan önce misvağı yıkamak da sünnettir.

Hazreti Aişe (Radıyallâhu anha)nın şöyle dediği rivayet edilmiştir: “Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem) misvağı kullandıktan sonra yıkamam için bana verirdi. Ben de (bereketlenmek gayesiyle) misvaklandıktan sonra yıkayıp ona geri verirdim.” (Sünenu Ebî Dâvud, Babü gaslu ‘s-sivak:28, no:52)

  • Misvak kullanmaya ağzın sağ tarafından başlamak sünnettir. Zira abdest bölümünde geçtiği üzere her işe sağ tarafla başlamak sünnettir.
  • Dişlerinin kanayacağından korkmayan için namaza başlarken misvak kullanmak sünnettir.

Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem)in eşi Hazreti Aişe’nin (Radıyallahu anha) rivayetine göre, Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurmuştur: “Misvak kullanarak kılınan namazın fazileti, misvak kullanmadan kılınan namazdan yetmiş kat fazladır.” (Ahmed b. Hanbel, Müsned, bab:Müsnedu ‘s-Sıddıka Aişetü Bintü ‘s-Sıddık, no:26340)

  • Dişler sarardığında misvak kullanmak sünnettir.
  • Ağız koktuğunda misvak kullanmak sünnettir. (ibn Abidin, Eş-Şurunbulalî’nin İmdatü ‘l-Fettah isimli eserinden bunu nakletmiştir.)

Cafer b. Temmam (Radıyallâhu anh)ın babasından onun da Abbas (Radiyallâhu anh)tan rivayet ettiğine göre Abbas şöyle der: “Ashaptan bazıları, misvak kullanmadan Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem)in yanına girdiklerinde onlara şöyle derdi: ‘Dişleriniz kirli/sararmış oldüğü halde yanıma giriyorsunuz, misvak kullanmıyor musunuz? Misvak kullanın. Ümmetime zorluk vermeyecek olsaydım onlara abdesti farz kılmış olduğum gibi misvak kullanmayı da farz kılardım.” (Müsnedu Ebî Yâ ‘lâ, Müsnedu Abbas b. Abdılmuttalib no:6710)

  • Eve girildiğinde misvak kullanmak sünnettir.

Hazreti Aişe (Radıyallâhu anha)ya, “Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem) eve girdiğinde ilk yaptığı şey neydi?” diye sordum. “Misvak kullanmaktı” cevabını verdi. (Sünenu Ebî Dâvud, Bab,• keyfe yustaku:27, no:51)

  • Topluma girileceği zaman misvak kullanmak sünnettir.
  • Kur’an-ı Kerim okuyacak kişinin misvak kullanması sünnettir.

Cabir b. Abdullah el-Ensarî (Radıyallâhu anh)ın rivayetine göre Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurmuştur: “Sizden biri gece namaz kılmak için kalktığında misvak kullansın. Zira biriniz namazda kıraat ettiğinde bir melek ağzını onun ağzına dayar ve o kimsenin ağzından hiçbir şey çıkmaz ki meleğin ağzına girmesin.” (el-Beyhakî, Şuabu ‘l-Îmân, Faslunfi ‘s-sucudfi ayati ‘s-secde, no:1938)

  • Evinden namaz kılmak için çıkacak kişinin misvak kullanıp çıkması sünnettir.

Zeyd b. Hâlid el-Cühenî (Radıyallâhu anh) şöyle anlatıyor: “Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve sellem) hiçbir namaz için misvak kullanmadan evinden çıkmazdı.” (et-Taberânî, el-Mucemu ‘1-Kebîr, no:5261)

  • Dişler gibi dili de misvaklamak sünnettir.

Ebu Musa (Radıyallâhu anh) şöyle anlatıyor: Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem)in yanına girdiğimde dilinin bir tarafını misvaklıyordu. (Müsnedu Ebî Avâne, sıfatı, ‘s-Sivak, no:478)

  • Oruçlunun misvak kullanması sünnettir.

Abdullah b. Amir b. Rebia (Radıyallâhu anhuma) babasından şöyle dediğini rivayet etmiştir: Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve sellem)i oruçlu olduğu halde misvak kullanırken defalarca gördüm.” (Sünenu’t-Tirmizî, Bab; ma cae fi’s-sivak li’s-saim:29, no:725)

  • Kullandıktan sonra misvağı yıkamak sünnettir.

Aişe validemiz, Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem)in yıkaması için verdiği misvağı yıkamadan kendisi misvaklanarak teberrük etmiş, daha sonra misvağı yıkamıştır. (Sünenu Ebî Dâvud, Bab: gaslu’s-sivak:28, no:52)

  • Abdeste kullanılan suyun üzerine sıçramasından korunmak sünnettir.

Ebu Hüreyre’den Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem)in şöyle buyurduğu rivayet edilmiştir: “Sizden biri cünüpken durgun su da gusletmesin.” (Sahihu İbn Hibbân, Zikru ‘z-zecr an igtisalu’l-cünüb fi ekel mine’l kulleteyn mine’l-mai, no:1252)

Hadiste durgun suda gusletmenin yasaklanması kullanılan suyun pis olacağını veya en azından sakınılması gerektiğini gösterir.

  • Vesveseli olan kişinin abdestten sonra avret mahalline su dökmesi sünnettir.

El-Hakem b. Süfyan es-Sakafi’den Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve sellem)i abdest aldıktan sonra avret mahalline bir avuç su serptiğini gördüğü rivayet edilmiştir. (Sünenu ibn Mâce, Babü ma cae fi’n nazci bade’l-vuzu:58, no:461)

Hadis şerhlerinde bunun sebebinin vesveseyi defetmek veya idrar Sıkışmasını önlemek için olduğu söylenmiştir. (Fethu’l-Bârî; Avnu’l-Mabud)

  • Mecbur kalmadıkça abdest alırken başkasından yardım almamak da sünnettir.
  • Niyeti kalp ve lisan beraberce yapmak sünnettir.
  • Her uzvu yıkarken besmele çekmek sünnettir.
  • Abdest alırken dünya kelamı konuşmamak sünnettir. (Molla Hüsrev, Durerul-Hükkâm)
  • Abdest uzuvlarını yıkarken her biri hakkında varit olan duaları okumak ayrı bir sünnettir. Şu duaların me’sûr olduğu söylenir:
  • Mazmaza yaparken :

“Allahım! Kur’an okumam, seni zikretmem, sana şÜkretmem ve sana ibadet etmem için bana yardım et.” (Bedruddin Mahmûd b.Ahmed el-Ayni, el-hidaye haşiyesinde İmam et-Tahavi’nin şerhinden bu duayı nakletmiştir.)

  • İstinşak yaparken:

“Allahım! Bana cennetin kokusu hissettir, beni cennet nimetle- riyle rızıklandın” (Bu duayı ibnu’l-Mulkin, el-Bedru’l-Münir’de zikretmiştir.)

  • Sağ eli yıkarken:

“Allahım! Kitabımı sağımdan ver ve hesabımı kolay et.” (Bu duayı ibnu’l-Mulkin, el-Bedru’l-Münir’de zikretmiştir.)

  • Sol eli yıkarken:

“Allahım! Kitabımı solumdan ve arkamdan verme.” (Bu duayı ibnu’l-Mulkin, el-Bedru’l-Münir’de zikretmiştir.)

  • Başı mesh ederken:

Allahım! Senin arşının gölgesinden başka hiçbir gölgenin olmadığı günde beni arşının gölgesinde gölgelendir. (Bu duayı ibnu’l-Mulkin, el-Bedru’l-Münir’de zikretmiştir.)

  • Sağ kulağı mesh ederken:

“Allahım! Beni sözü dinleyip güzeline tabi olanlardan eyle.” (Bu duayı ibnu’l-Mulkin, el-Bedru’l-Münir’de zikretmiştir.)

  • Enseyi mesh ederken:

“Allahım! Boynumu ateşten azat et.” (Bu duayı ibnu’l-Mulkin, el-Bedru’l-Münir’de zikretmiştir.)

  • Ayakları yıkarken:

“Allahım! Ayakların kaydığı günde ayaklarımı doğru yol üzere sabit eyle.” (Bu duayı İmam el-Gazali İhyau Ulumi’d-Din’de zikretmiştir.)

  • Abdest aldıktan sonra şu duayı okumak sünnettir:

Enes b. Malik, Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem)in şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir: “Her kim güzelce abdest aldıktan sonra üç kere: ‘Allah’tan başka ilah olmadığına, tek olduğuna, ortağı olmadığına şehadet ederim. Muhammed’in onun kulu ve peygamberi olduğuna şehadet ederim’ derse onun için cennette sekiz kapı açılır. Dilediğinden girer.” (Sünenu ibn Mace, Babu ma yugalu ba’de’l-vuzu:60, no:469)

  • Abdestten sonra Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem)e salat getirip şu duayı okumak sünnettir.

Ömer b. El-Hattab’dan Peygamber Efendimizin (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurduğu rivayet edilmiştir: “Kim abdestini güzelce alır ve sonra şöyle dua ederse onun için cennetin yedi kapısı açılır ve dilediğinden oraya girer:

‘Tek olan Allah’tan başka ilah yoktur, onun hiçbir ortağı yoktur. Ben şehadet ederim ki, Muhammed onun kulu ve elçisidir. Allahım! Beni tövbe edenlerden ve temiz olanlardan eyle.”‘ (Sünenu ibn Mace, Babu ma yugalu ba’de’l-vuzu:41, no:55)

  • Abdestten artan sudan içmek sünnettir.
  • Artan suyu ayakta içmek sünnettir:
  • Artan suyu kıbleye yönelerek içmek sünnettir:

Ebu Hayye’den şöyle dediği rivayet edilmiştir: “Ali’yi gördüm boş bir arsada küçük su döktükten sonra abdest için su istedi. Abdest aldı; ellerini üç kere yıkadı. Üç kere mazmaza ve istinşak yaptı. Yüzünü üç kere yıkadı. Dirseklere kadar kollarını üç kere yıkadı. Başına mesh etti. Ayaklarını üçer kere yıkadı. Sonra kalktı ve abdest suyundan artandan içti. Sonra şöyle dedi: ‘Ben, Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve sellem)i böyle yaparken gördüm. Gördüğünüz bu şeyleri, size göstermek istediğim için yaptım.”‘ (Ahmed b. Hanbel, Müsned, no:1050)

  • Abdest sonrası bir bezle kurulanmak sünnettir.

Hazreti Aişe’den (Radıyallahu anha) şöyle dediği rivayet edilmiştir: “Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem)in bir havlusu vardı; abdestten sonra onunla kurulanırdı.” (Sünenu’t-Tirmizî, Babu’l-mendil ba’de’l vuzu:30, no:53)

  • Kurulanmanın hafif bir şekilde yapılması sünnettir.

Bu hadis-i şerifle birlikte bu konuda birçok hadis-i şerif vardır. El Mişkât şerhinde Ali el-Kârî bunları zikrettikten sonra fazlaca kurulanmanın doğru olmadığını hafif bir kurulanmayla yetinmenin sünnete daha uygun olduğunu zikretmiştir. (Mirkâtu’l-Mefâtih)

  • Abdest alırken gereğinden fazla su harcamamak sünnettir.

Cabir b. Abdillah’tan rivayet edilmiştir ki; Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurmuştur: “Abdest için bir müd su yeter.” (Ahmed b. Hanbel, Müsned, no:14976)

  • İmam el-Kasâni, Bedâyiu’s-Sanâyi fi Tertibi’ş-Şerâi kitabında abdestten önce taş veya benzer şeylerle istinca yapmanın sünnet olduğunu söylemiştir.

Kaynaklar :

  • 4000 Maddede cem edilen Sünnet, müstehab ve edepler

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

Başa dön tuşu